Projekt realizowany w ramach grantu Preludium Narodowego Centrum Nauki
przyznanego mgr Małgorzacie Najderskiej,
pt. Mocne strony charakteru dzieci i adolescentów w podejściu skoncentrowanym na zmiennych
oraz w podejściu skoncentrowanym na osobach
;
nr projektu: 2015/17/N/HS6/02994

Czas trwania: 2016-2018

                  

Wprowadzenie

Czy wiesz, co jest Twoim atutem? Jakie są Twoje pozytywne cechy? Co powinnaś/powinieneś w sobie wzmacniać? Na te pytania odpowiada koncepcja mocnych stron charakteru.

Koncepcja mocnych stron charakteru to obecnie jedna z najczęściej badanych koncepcji na gruncie psychologii pozytywnej. Została stworzona przez Christophera Petersona i Martina E. P. Seligmana w 2004 r. Jest ona odwróceniem popularnego na gruncie psychologii myślenia o człowieku jako „wadliwym mechanizmie”, który trzeba naprawiać. Zamiast eliminować pewne niedoskonałości, skupia się ona na potencjale, który każdy z nas posiada. Koncepcja mocnych stron charakteru ma zastosowanie nie tylko dla psychologów-praktyków (np. w terapii, szkole, miejscach pracy, rekrutacji czy podczas choroby) czy naukowców (badania nad strukturą mocnych stron, ich związkach z innymi zmiennymi – np. cechami osobowości czy dobrostanem). Jej największym atutem jest fakt, że koncepcję tę może w swoim życiu wykorzystywać każdy! Większa koncentracja na tym, co w nas samych i w ludziach dobre, przydaje się w codziennych sytuacjach i może być pomocna w tworzeniu lepszych relacji z innymi oraz większą akceptacją samego siebie. Ponadto świadomość swoich mocnych stron przydatna jest w podejmowaniu życiowych wyborów. Badania potwierdzają, że wybierając np. profil szkoły czy zawód zgodny z naszymi mocnymi stronami, mamy większą szansę osiągać w tych dziedzinach szczęście/dobrostan (Littman-Ovadia, Davidovitch, 2010).
                         

Katalog mocnych stron

Christopher Peterson i Martin Seligman stworzyli katalog 24 mocnych stron charakteru. Jednak każda mocna strona definiowana jest przez dwie–trzy podobne do siebie cechy. Wszystkie 24 mocne strony znajdują się poniżej. Ich bardziej szczegółowy opis znaleźć można w artykule Małgorzaty Najderskiej i Jana Cieciucha.

Ciekawość
Duchowość/religijność
Humor/wesołość
Waleczność/dzielność
Inteligencja społeczna/emocjonalna/wgląd w siebie
Nadzieja/optymizm
Oryginalność/twórczość
Pasja zdobywania wiedzy
Podziw dla piękna
Pracowitość/wytrwałość/upór
Przynależność/zespołowość
Przywództwo
Roztropność
Rozsądek/otwartość umysłu
Równość/uczciwość
Samoregulacja/samokontrola
Skromność/pokora
Spójność/szczerość/autentyczność
Szerokie horyzonty umysłowe
Umiejętność przebaczania/okazania litości
Wdzięczność
Werwa/entuzjazm/witalność
Zdolność do kochania
Życzliwość/wspaniałomyślność

                             

 

Narzędzia

Do pomiaru mocnych stron charakteru stosujemy kwestionariusze. Nasz zespół opracował (stworzył lub przetłumaczył) cztery kwestionariusze mierzące mocne strony charakteru u dzieci, młodzieży i dorosłych:

  • IPIP-VIA (International Personality Item Pool – Values in Action) – kwestionariusz dla dorosłych w formie open access. Złożony z 213 pozycji testowych. Stanowi adaptację kwestionariusza stworzonego przez zespół projektu badawczego International Personality Item Pool (Goldberg i in., 2006; Najderska, Cieciuch, 2013). Pięciostopniowa skala odpowiedzi – od całkowicie nietrafnie mnie opisuje do całkowicie trafnie mnie opisuje.
  • VIA Furnhama – kwestionariusz dla dorosłych. Zawiera 24 pozycje testowe. Badany ma za zadanie określić, w jakim stopniu na tle populacji posiada daną mocną stronę.
  • VIA-Youth (Values in Action for Youth) – kwestionariusz dla dzieci i adolescentów w wieku 10–17 lat. Adaptacja oryginalnego kwestionariusza stworzonego przez Park i Petersona (2006). Złożony z 96 pozycji kwestionariuszowych. Badani odpowiadają na pięciostopniowej skali – od zdecydowanie się nie zgadzam do zdecydowanie się zgadzam.
  • CSI-A (Character Strengths Inventory for Adolescents) – autorski kwestionariusz dla dzieci i adolescentów w wieku 10–17 lat. Dostępny w formie open access. Itemy kwestionariusza powstały w oparciu o definicje mocnych stron charakteru sformułowane przez Petersona i Seligmana (2004). Zawiera 120 pozycji testowych. Badani odpowiadają na pięciostopniowej skali – od zdecydowanie się nie zgadzam do zdecydowanie się zgadzam.