Aplikacja mobilna do badań ESM

Gdzie jej szukać? Czym się kierować przy wyborze?

Wraz ze wzrostem popularności ESM i rozwojem technologicznym, pojawia się coraz więcej firm oferujących oprogramowanie do badań tą metodą. Jeśli badacz chce zastosować metodę pobierania próbek doświadczenia i wykorzystać w badaniu urządzenia mobilne, nie musi tworzyć własnej aplikacji do tego celu. Może skorzystać z gotowych rozwiązań, których oferty bez trudu znajdzie w Internecie.

 

Kod źródłowy

Jednym z rozwiązań jest skorzystanie z kodu źródłowego, do którego często dołączone są instrukcje, pozwalające na dostosowanie aplikacji do własnych potrzeb nawet początkującemu programiście. Dużą zaletą tego rozwiązania jest niewielki koszt. Kod źródłowy jest najczęściej udostępniany nieodpłatnie. Jedyny koszt, jaki musi ponieść badacz korzystający w tego rozwiązania, to opłata za miejsce na serwerze, na który byłyby przesyłane dane z badania. W przypadku publikowania wersji aplikacji na iOS, konieczne byłoby też uiszczenie opłaty za dystrybucję aplikacji. Są to jednak koszty nieporównywalne z tymi, jakie musiałby ponieść badacz zlecający zewnętrznej firmie napisanie nowej aplikacji na jego potrzeby. Drugą zaletą korzystania z kodu źródłowego jest możliwość rozwijania go i dodawania do aplikacji nowych funkcjonalności.

To rozwiązanie wiąże się jednak również z pewnymi trudnościami. Jego założenie mówi, że nawet osoba nieposiadająca doświadczenia w programowaniu będzie w stanie dostosować aplikację do swoich potrzeb poprzez wprowadzenie swoich pytań oraz ustawienie systemu wysyłania powiadomień. To założenie może być prawdziwe, ale nie musi. Dla osoby, która nie ma żadnego doświadczenia w programowaniu, wyzwaniem może okazać się już przygotowanie środowiska programistycznego. Podczas pracy nad kodem mogą pojawić się też problemy związane z działaniem samego kodu źródłowego, który w związku z brakiem aktualizacji może wymagać wprowadzenia zmian przekraczających kompetencje początkującego programisty. Przetworzony kod będzie też wymagał testowania na serwerze, emulatorze urządzenia mobilnego oraz na samym urządzeniu mobilnym. Wiąże się to z koniecznością spędzenia wielu godzin pracy nad aplikacją. Po zakończeniu tych prac, konieczne będzie też monitorowanie działania aplikacji i naprawianie błędów, które mogą wystąpić. W takiej sytuacji konieczne może się okazać zatrudnienie doświadczonego programisty, który zapewni profesjonalny support podczas prowadzenia badań. Tym samym, koszt korzystania z darmowego kodu źródłowego znacząco wzrośnie.

                            

Subskrypcja usługi ESM

Jeśli więc badacz nie ma pod ręką zaprzyjaźnionego programisty, łatwiej będzie mu się zdecydować na zakup usługi, która umożliwi mu zaprojektowanie badania ESM bez konieczności programowania, konfigurowania serwera testowego itp. Usługa, o której mowa dotyczy projektowania badania w gotowej aplikacji mobilnej w sposób przypominający projektowanie ankiety online. Obejmuje dostosowanie funkcjonalności aplikacji do potrzeb badacza, korzystanie z aplikacji i serwera przez wyznaczony okres oraz support techniczny. Największe zalety tego rozwiązania to oszczędność czasu i wygoda. Zaprojektowanie badania za pomocą narzędzi online może zająć tylko kilka minut i po jednym kliknięciu, badanie będzie dostępne dla użytkowników aplikacji. Wystarczy poprosić osoby badane o pobranie darmowej aplikacji na ich smartfon lub tablet, poinformować je, w jaki sposób mogą dołączyć do badania za pomocą aplikacji i rozpocząć zbieranie danych. W razie problemów technicznych, można liczyć na pomoc fachowców zapewnianą przez dystrybutora usługi.

Na rynku jest obecnych coraz więcej firm świadczących tego typu usługi. Zanim zdecydujemy się na nawiązanie kontaktu z jedną z nich, warto porównać ich oferty. Poniżej podpowiadamy, na co zwrócić uwagę, szukając najlepszej aplikacji do ESM.

 

1. Cena

Ceny usługi, którą możemy określić jako wypożyczenie aplikacji do przeprowadzenia badania ESM, są bardzo zróżnicowane. Niektóre firmy mają stałą opłatę za dostęp do swoich usług przez określony czas, np. 12 miesięcy, inne wprowadzają opłatę za „impuls”, czyli przesłanie przez badanego odpowiedzi na jedno pytanie. Przed wyborem oferty warto zastanowić się, która z opcji będzie najkorzystniejsza w danym przypadku. Jeśli badacz chce przeprowadzić jedno niewielkie badanie, zapewne korzystniejsze dla niego będzie rozwiązanie z opłatą za „impuls” (aby dowiedzieć się, jaki będzie koszt badania, należy przemnożyć liczbę pytań w jednej sesji przez liczbę sesji w ciągu badania oraz przez liczbę osób badanych). Jeżeli badacz planuje przeprowadzić kilka badań na mniejszych grupach osób, opłacalne może się okazać dla niego rozwiązanie, w którym opłata za subskrypcję zależy od liczby osób biorących udział w badaniu w danym momencie. Jeżeli badacz planuje cykl badań na dużych próbach, najbardziej korzystna finansowo będzie dla niego opcja subskrypcji usługi z brakiem limitu liczby osób badanych czy wysyłanych „impulsów”.

Możliwe jest także skorzystanie z takiej usługi bezpłatnie, co wiąże się z pewnymi ograniczeniami. Może się jednak okazać, że funkcjonalność oferowana przez darmowego dostawcę będzie wystarczająca w przypadku planowanego badania. Warto więc przetestować takie rozwiązanie. Polecamy je szczególnie osobom, które chciałyby wypróbować ESM lub przeprowadzić badanie tą metodą do pracy dyplomowej.

 

2. Sposób włączania osób badanych do badania

Aplikacja, do której dostęp otrzymujemy za pośrednictwem jej dystrybutora występuje w jednym wariancie, wspólnym dla osób uczestniczących w różnych projektach badawczych. Uczestnik naszego badania pobiera na swoje urządzenie mobilne określoną aplikację, ale musi jeszcze dołączyć do naszego badania. Przy wyborze aplikacji warto zastanowić się nad tym, jakie rozwiązanie będzie dla nas i uczestników najwygodniejsze. Niektóre aplikacje wymagają np. zeskanowania za pomocą telefonu kodu, który posiada badacz. Konieczne jest więc przygotowanie przez badacza samodzielnie każdego urządzenia mobilnego, na którym ma być prowadzone badanie tuż przed jego rozpoczęciem. Może być to kłopotliwe, kiedy badaniem obejmuje się dużą grupę osób lub kiedy osoby badane znajdują się daleko od badacza. Innym rozwiązaniem jest wysłanie osobom badanym zaproszenia do badania drogą e-mailową. Wówczas badacz musi posiadać adresy e-mailowe wszystkich uczestników badania. Jeszcze inne rozwiązanie wymaga większej aktywności uczestnika badania, który sam musi znaleźć odpowiednie badanie w aplikacji i zapisać się do niego. W tym wariancie badacz musi skontaktować się z uczestnikami, aby przekazać im instrukcję postępowania. Nie musi być jednak obecny przy zapisywaniu się uczestnika do badania w aplikacji.

 

3. System operacyjny

Bardzo ważne jest to, na jakich systemach operacyjnych działa interesująca nas aplikacja. Na rynku możemy znaleźć takie, które działają tylko na iOS, takie, które działają tylko na Androidzie lub takie, które działają na obu systemach. Najtrudniej znaleźć aplikację działającą również na urządzeniach z systemem Windows Phone. Jest tak dlatego, że większość firm oferujących usługi mobilne przeznaczone do badań ESM działa poza Europą, gdzie Windows Phone jest bardzo mało popularny. Jeżeli badaczowi zależy na możliwości włączenia jak największej liczby badanych do swojego badania, które ma być prowadzone na ich własnych urządzeniach, powinien pamiętać, że najpopularniejszym w Polsce systemem operacyjnym na urządzenia mobilne jest Android. Spośród wszystkich posiadaczy urządzeń mobilnych w 2015 roku w Polsce aż 75% korzystało z tego systemu. Około 18% użytkowników urządzeń mobilnych korzystało z iOS. Aplikacja działająca na obydwu tych systemach pozwala więc na włączenie do badania większości potencjalnych kandydatów (około 93%). Jeżeli badacz chce zakupić urządzenia mobilne i wypożyczyć je badanym na czas trwania badania, może wybrać aplikację działającą na systemie operacyjnym Android, ponieważ urządzenia z tym systemem są zazwyczaj tańsze od urządzeń z systemem iOS. Zanim wybierze się model urządzenia z określoną wersją systemu, należy się jednak upewnić, że aplikacja będzie na nim dobrze działała. Może zdarzyć się tak, że starsze modele urządzeń mobilnych, z mniejszym ekranem i mniejszą rozdzielczością, mogą utrudnić lub nawet uniemożliwić korzystanie z aplikacji. Trzeba więc sprawdzić nie tylko, na jakich systemach operacyjnych działa aplikacja, ale też na jakich wersjach tych systemów.

 

4. Funkcjonalność aplikacji

Bardzo ważną kwestią jest oczywiście funkcjonalność aplikacji. Wiedząc, jakie opcje będą badaczowi potrzebne do przeprowadzenia zaplanowanego badania ESM, należy poszukać aplikacji, która będzie wszystkie te opcje oferowała. A jakich funkcji można się spodziewać po aplikacjach dostępnych obecnie na rynku? Przykładem mogą być funkcje związane z planem badawczym. Jeśli np. chcemy, aby aplikacja wysyłała różne formularze według różnych schematów (o losowych vs. określonych porach), musimy dowiedzieć się, czy jest to możliwe. Inną opcją może być losowanie do danego pomiaru tylko niektórych pytań ze zdefiniowanej puli – np. gdy chcemy mierzyć pozytywny nastrój, ale w różnych momentach za pomocą innego zestawu itemów. Nie każda aplikacja umożliwi nam też wyświetlanie pytań w danej sesji pomiarowej w losowej kolejności.

Niektóre aplikacje posiadają bardzo zaawansowane funkcje, które pozwalają na wprowadzenie do schematu badania manipulacji warunkami, np. dzielą badanych na dwie grupy i w stosunku do każdej z nich stosują inną procedurę. Umożliwiają także spersonalizowanie badania na podstawie danych wprowadzonych przez badanego na początku, co może być pomocne w zwiększeniu zaangażowania do udziału w projekcie. Przykładowo, po dopisaniu się do badania, aplikacja pyta badanego o jego imię, a przy każdej następnej sesji wysyła mu imienne powitanie.

Aplikacje mobilne mogą też wykorzystywać funkcje urządzenia mobilnego, takie jak GPS, akcelerometr czy aparat. Dzięki temu możliwe jest pobieranie informacji o lokalizacji badanego w czasie odpowiadania na pytania lub wysyłanie przez niego zdjęcia jako odpowiedzi. Akcelerometr może być wykorzystany np. do tego, aby wysłać powiadomienie o dostępnym do wypełnienia formularzu zaraz po tym, gdy zarejestruje on znaczne przyspieszenie, oznaczające, że badany szybko się przemieszczał. Możliwości aplikacji cały czas się zwiększają.

 

5. Miejsce w pamięci urządzenia

Warto jednak mieć na uwadze fakt, że większa funkcjonalność aplikacji wiąże się z zajmowaniem przez nią więcej miejsca w pamięci urządzenia mobilnego, na którym zostanie ona zainstalowana. To kryterium jest szczególnie ważne wówczas, gdy planujemy przeprowadzenie badania na urządzeniach będących własnością osób badanych. Jeżeli aplikacja zajmuje zbyt dużo miejsca, niektóre osoby mogą odmówić udziału w badaniu. Może to wystąpić w sytuacji, gdy okaże się, że dana osoba musiałaby usunąć inną aplikację przez siebie używaną, aby zrobić na urządzeniu miejsce na aplikację do badań.

 

6. Uprawnienia aplikacji i zakładanie konta

Wybierając aplikację do badań, powinniśmy mieć też na uwadze ochronę danych osobowych naszych osób badanych. Używając „wypożyczonej” aplikacji, musimy upewnić się, że dane, które będą pozyskiwane od uczestników naszego badania przez dystrybutora aplikacji będą odpowiednio chronione. Warto zwrócić uwagę na to, jakie dane są wymagane przy zakładaniu konta w aplikacji. Najczęściej konieczne jest podanie adresu e-mail. Czasem aplikacja pyta o więcej danych osobowych (imię i nazwisko), na co uczestnicy naszego badania mogą się nie zgodzić. Niektóre aplikacje umożliwiają też logowanie się do nich za pośrednictwem Facebooka.

Inną ważną kwestią związaną z bezpieczeństwem są uprawnienia aplikacji. Pobierając na swój smartfon lub tablet jakąkolwiek aplikację, należy wyrazić zgodę na dostęp aplikacji do różnych danych z urządzenia. Aplikacje bardzo różnią się pod tym względem. Można jednak oczekiwać, że aplikacje posiadające więcej funkcji, będą wymagały dostępu do większej ilości informacji z urządzenia, np. do danych o lokalizacji, kiedy wykorzystywany jest GPS, lub danych do kont, jeśli aplikacja posiada możliwość logowania się przez Facebooka.

 

7. Obsługa aplikacji

Ważnym kryterium jest intuicyjność korzystania zarówno z aplikacji, jak i z platformy internetowej, poprzez którą badacz projektuje i nadzoruje badanie. Użytkowanie aplikacji począwszy od jej konfiguracji, poprzez odpowiadanie na pytania, aż po jej odinstalowanie powinno być jak najmniej skomplikowane, aby nasze osoby badane poradziły sobie z nim bez trudności. Należy pamiętać, że nie każdy użytkownik smartfona korzysta na co dzień z aplikacji mobilnych i niekiedy konieczne może być przeszkolenie osób badanych przed rozpoczęciem przez nie udziału w naszym projekcie.

Powinniśmy zadbać również o to, by nam było łatwo zaprojektować badanie na platformie internetowej, a później nadzorować je i zebrać dane. Niektóre firmy umożliwiają tylko pobieranie plików z platformy, a więc za każdym razem, gdy będziemy chcieli sprawdzić, co dzieje się w bazie danych w toku badania, konieczne będzie pobranie pliku z danymi na komputer. Przy kontrolowaniu badania na bieżąco, może okazać się, że będziemy pobierać całkiem spore pliki kilka razy dziennie. Inne firmy udostępniają podgląd bazy danych z poziomu przeglądarki, dzięki czemu, jeśli nie chcemy robić tego wcześniej, plik z danymi możemy pobrać tylko raz – dopiero po zakończeniu badania, kiedy będziemy chcieli przystąpić do analiz.

 

8. Działanie aplikacji offline

Należy pamiętać o tym, że badanie ESM będzie trwało od kilku do kilkunastu dni. Ważne jest to, aby aplikacja miała możliwość działania offline. Jeśli aplikacja będzie wymagała dostępu do Internetu przez cały czas, może to znacznie ograniczyć liczbę osób, które będą mogły w takim badaniu uczestniczyć. Najczęściej aplikacje posiadają tę funkcję. Połączenie z Internetem jest jednak wymagane przynajmniej w dwóch momentach: na początku badania – do pobrania aplikacji na urządzenie mobilne – oraz na końcu badania – do przesłania danych z urządzenia na serwer.

 

9. Support techniczny i warunki licencji

Zanim badacz zdecyduje się na wybór aplikacji, powinien upewnić się, że dystrybutor zapewnia support techniczny oraz sprawdzić jego warunki, np. w jakim czasie od zgłoszenia problemu dystrybutor zobowiązuje się do jego rozwiązania. Należy pamiętać także o tym, że wykupując konkretną usługę, godzimy się na jej warunki. Warto więc dokładnie zapoznać się z regulaminem danej usługi.

 

Kryteria oceny aplikacji do badań ESM można wymieniać jeszcze długo. Mamy jednak nadzieję, że udało nam się zebrać powyżej najważniejsze z nich. Zachęcamy do tego, aby przed dokonaniem wyboru zapoznać się z ofertami kilku różnych dostawców interesujących nas usług. Nie należy kupować usługi, której się nie przetestowało. Jeśli sprzedawca nie oferuje tego sam, warto poprosić go o założenie dla nas próbnego konta, abyśmy mogli sprawdzić, jak działa platforma do projektowania i koordynowania badania, jak również przetestować samą aplikację na kilku urządzeniach mobilnych z różnymi wersjami systemów operacyjnych. Już na etapie testowania aplikacji możemy spotkać się z różnymi problemami i sprawdzić, jak działa support techniczny danej firmy.